Print

Početna Studije II i III stepenaDoktorske studijeSocijalna politika i socijalni radPrva godina studija Teorijsko-epistemološki i metodološki pristupi u političkoj nauci

Teorijsko-epistemološki i metodološki pristupi u političkoj nauci

  • Studijski program: Doktorske studije socijalne politike i socijalnog radapolitike
  • Vrsta i nivo studija: doktorske akademske studije
  • Nastavnici: Prof.dr Ivan Radosavljević i prof.dr Ilija Vujačić
  • Broj ESPB: 10
  • Status predmeta: Obavezni
  • Broj časova aktivne nastave predavanja: 5 SIR: 2
  • Metode izvođenja nastave: Predavanja i vežbe
  • Skinite specifikaciju predmeta

Cilj Predmeta

Opšti cilj predmeta je da pomogne studentima da se orijentišu, da procenjuju i vrednuju suprotstavljene filozofije, teorije, pristupe i analitičke tradicije u političkoj nauci. Ohrabruje se refleksivno učenje i razmišljanje o meta-teorijskim problemima ontološkog i epistemološkog karaktera i njihovom uticaju na istraživanje političkih pojava i procesa. Heuristički, predmet ima za cilj da obezbedi akademski uvod u plodnu raznovrsnost istraživačkih pristupa i interesa u političkim naukama. Takođe, predmet ima za cilj da otkriva, razvija i omogući: korišćenje naučnih metoda sticanja naučnog saznanja o politici i načinima njegovog praktikovanja u politici; metode naučnog saznanja politike kao predmeta nauke i metoda izgradnje i provere teorije o politici kao predmeta politikologije; proveru i verifikaciju metoda istraživanja i da o tome razvija teoriju; osposobljavanje za korišćenje metoda sticanja naučnog saznanja o politici i za njegovu primenu i korišćenje.

Ishod Predmeta

Na kraju se očekuje da studenti: (po)znaju i razumeju vezu između epistemologije i politike i njen uticaj na istraživačke rezultate; (po)znaju i razumeju i mogu da koriste osnovne heurističke pristupe u analizi savremenih političkih problema, teorija, institucija i poredaka; (prepo)znaju teorijsku, epistemološku i heurističku podlogu istraživačkih napora i rezultata; mogu da identifikuju i procenjuju značaj pojedinih epistemoloških pretpostavki, heurističkih principa i interpretativnih napora; unaprede svoje sposobnosti i veštine prepoznavanja osnovnih orijentacija i pristupa u tekstovima koje čitaju; razviju sposobnost da analiziraju, kritički promišljaju i vrednuju različite političke ideje, teorije i stanovišta i cene vrednost kritičkog razmišljanja. Saglasno sadržaju programa ciljevi i zadaci njegove realizacije su da doktoranti ovladaju principima i pravilima istinitog, objektivnog, sistematičnog, preciznog, pouzdanog i odgovornog mišljenja i sticanja naučnog saznanja o političkim pojavama, procesima i odnosima; da prodube saznanja o pravilima i procedurama naučnog istraživanja; da se osposobe za samostalnu izradu naučno-istraživačkih projekata i organizaciju njihove realizacije, za izbor i pravilno korišćenje najefikasnijih metoda, tehnika i postupaka sticanja saznanja o predmetima svog naučnog interesovanja, za analizu i tumačenje rezultata istraživanja i za njihovu kritičku procenu. Sadržaj i oblici realizacije programa primereni su potrebama osposobljavanja doktoranata za sprovođenje naučnog istraživanja u funkciji izrade doktorskog rada.

Sadržaj Predmeta

Teorijska nastava:

Uvodni čas: epistemologija i politika; Tradicionalni normativizam: Aristotelova praktička filozofija i mesto politike u njegovom saznajnom sistemu; Moderni racionalizam i teoretiziranje politike: konstruktivistički i kritički racionalizam; Opšti teorijski pristupi u savremenoj političkoj nauci: normativni, empirijsko-analitički i sistemski pristupi; Institucionalizam i neoinstitucionalizam; Interpretativni pristupi: hermeneutika, post-modernizam, post-strukturalizam; Rehabilitacija praktičke filozofije i istorijsko-hermeneutičko razumevanje modernog sveta; Teorija racionalnog izbora; Kritički racionalizam; Model racionalnog izbora i socijalna evolucija; Normativni pristupi; Empirizam i pozitivizam: bihejviorizam, logički pozitivizam i scijentizam; Marksizam, neomarksizam i kritička teorija; Feminizam; Filozofske komponente naučne metodologije (Nauka i metod nauke, epistemologija; logika); Paradigme nauke. Uloga u metodologiji i naučnim istraživanjima predmeta i metoda nauke.; Meta-teorija i meta-metodologija u naučnom konstituisanju metodologije i prakse naučnih istraživanja.; Problematika teorijskih istraživanja i istraživanja naučnih teorija.; Problematika empirijskih istraživanja i empirijskih manifestacija političkih pojava.; Konceptualizacija politikoloških istraživanja.; Uloga naučne teorije u konceptualizaciji i izradi projekta naučnog istraživanja.; Izbor, primena, upotreba i korišćenje najefikasnijih metoda, tehnika, instrumenata i postupaka za prikupljanje i obradu podataka u politikološkim istraživanjima.; Problemi realizacije naučnog istraživanja.; Problemi konfirmacije i dokazivanja naučno-istraživačkih saznanja.; Naučno zaključivanje na osnovu podataka prikupljenih naučnim istraživanjem.; Problemi prognostičkih istraživanja.; Generalizacija kao osnova konstituisanja naučne teorije.; Problemi prezentacije naučnog saznanja.; Primena naučnih politikoloških saznanja u praksi.

Literatura

Osnovna:

  1. David Marsh, Gerry Stoker, Teorije i metode političke znanosti, FPN, Zagreb, 2005, I dio: Pristupi i III dio: Problemi, str. 1-187 i 263-312;
  2. Ilija Vujačić, Politička teorija, FPN i Čigoja, Beograd, 2002, str. 23 – 168, 251 -274;
  3. Vojislav Stanovčić, Politička teorija I, Službeni glasnik, Beograd, 2006;
  4. Deo prvi, Poglavlje III: »Karakter i područja političke teorije«, str. 285 -356; Poglavlje IV: str 369-389;
  5. Deo drugi: »Epistemološko-metodološki problemi«, str. 447-515
  6. Deo treći, Poglavlje I: 561-616; Norman P. Beri, Uvod u modernu političku teoriju, Službeni glasnik, Beograd, 2006, Poglavlje I, str. 13-45;
  7. Klaus von Beyme, Suvremene političke teorije, Stvarnost, Zagreb, 1978, str. 1- 152;
  8. Fridrih A. Hajek, Pravo zakonodavstvo i sloboda, Službeni list SRJ i CID, Beograd – Podgorica, 2002, I deo;
  9. Daniel Little, Varieties of Social Explanation. Boulder, Colorado: Westview Press, 1991.;
  10. Slavomir Milosavljević, Ivan Radosavljevi,Osnovi metodologije političkih nauka;
  11. Ivan Radosavljević, Hipotetičko-deduktivna metoda u istraživanju politike;
  12. Slavomir Milosavljević, Istraživanje političkih pojava;
  13. Bogran Šešić,Osnovi metodologije društvenih nauka;
  14. Miroslav Pečujlić,Metodologija društvenih nauka;
  15. Vojin Milić, Sociooški metod;
  16. Živan Ristić, O istraživanju, metodu i znanju;
  17. Dr Marija Bogdanović-Kaljević, Metodološke studije;
  18. Byrnham P. Gilland K., Grant W., Layton-Henry Z.: Metode istraživanja politike;
  19. Karl Poper: Logika naučnog otkrića;
  20. Good-Scates: Metodi istraživanja u pedagogiji, psihologiji i sociologiji;
  21. Macnell Patrik: Research Methods;
  22. Ackoff Russel: The Design of Social Research;
  23. Galtung John: Theory and Methods of Social Research;
  24. Bryman, A., 2001: Social Research Method; Burnham, P. (ur.), 1977: Surviving the Research Process in Politics;
  25. De Vaus, D., 2001: Research Design in Social Research;
  26. Harrison, L., 2001: Political Research: an Introduction;
  27. Marsh, D., Stoker, G. (ur.) 1995: Theory and Methods in Political Science;
  28. Miller, W., 1983: The Survey Methods in the Social and Ppolitical Sciences: Achievements, Failures, Prospects;
  29. Punch, K.F., 1998: Introduction to Social Research: Quantitative and Qualitative

Ocena znanja

  • usmeni ispit 60;
  • seminarski radovi 20;
  • aktivnost u toku nastave 20